Türkçe‘de Kullanılan Almanca Kelimeler

Türkçe; Fransızca, Farsça, İngilizce, Arapça kökenli birçok kelimeyi barındırarak zenginleşmiş bir dildir. Ancak, Türkçe’de kullanılan Almanca kelimeler olduğunu biliyor muydunuz?

Avrupa’da, Türkçe’nin Arapça’yla aynı kökenden geldiği; hatta kullandığımız alfabenin Arap alfabesi olduğu kanısı oldukça yaygın. Esasen Türkçe, Orta ve Kuzey Asya’da filizlenen, dil kökeni olarak Ural-Altay dil grubundan gelmekle olan bir dil. Bu sebeple şaşırtıcı olan bir gerçek de Türkçe’nin Fince ve Macarca dilleriyle aynı dil grubundan geliyor olması. Osmanlı İmparatorluğu’nun getirmiş olduğu çok ulusluluk sebebiyle de Türkçe’de yıllar içerisinde büyük bir evrim gözlenmekte.

Bu yazıda, Türkçe’ye Almanca’dan geçmiş bazı ilginç kelimeleri, hikayeleriyle birlikte inceleyeceğiz. Günlük hayatımızda farkında olmadan kullandığımız bu kelimeler, iki dil arasındaki kültürel ve tarihsel etkileşimi gözler önüne seriyor.

Almanca’nın Türkçe’ye Etkisi Nasıl Başladı?

Hallo Doyçland!

Türkçe ile Almanca arasındaki bağlar, özellikle 19. yüzyılda güçlenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun modernleşme çabaları kapsamında Alman subaylar, mühendisler ve bilim insanları Türkiye’ye gelmiş ve bu süreç dilsel bir etkileşimi de beraberinde getirmiştir. Ayrıca, Almanya’nın sanayi ve bilim alanındaki gelişimi, Türkiye’de Almanca’nın öğrenilmesini teşvik etmiştir.

Cumhuriyetin ilanından sonra, Almanya’dan gelen akademisyenler ve uzmanlar Türkiye’nin eğitim ve teknoloji alanındaki ilerlemelerine katkıda bulunmuş, bu süreçte birçok Almanca kelime Türkçe’ye dahil olmuştur.

Almanca’dan Türkçe’ye Geçen Kelimeler

Türkçe’ye Almanca’dan geçen kelime sayısı, yukarda saydığımız dillere nispeten daha az. Buna rağmen bir takım kelimeler günlük hayatımıza derinlemesine girmiş ve muadili olmayan kelimeler. Listeyi okurken, bazı kelimelerin Almanca olduğunu görüp şaşıracağınıza eminiz. Bazı kelimelerin anlamlarıyla ufaktan oynamış, bazılarını da nasıl telafuz ediliyorsa o şekilde bağrımıza basmışız. Bazı kelimeleri ise o derece benimsemişiz ki, büyük ve küçük ünlü uyumuna uydurmak için bir takım sihirli dokunuşlar bile yapmışız. Sizi daha çok bekletmiyor ve listemize, en akıl sır erdiremediğimiz kelimeyle başlıyoruz.

Vasistas

Bu kelimenin kökeniyle ilgili şehir efsanelerinden öteye gitmek çok mümkün değil. Fakat enteresan bir bilgi paylaşalım: Bu kelimenin Türkçe’ye geçişinin Fransızca’dan olması ihtimali yüksek. Zira bu kelimenin, II. Dünya Savaşı sırasında Alman ve Fransız askerlerinin iletişimleri sırasında çıktığına inanılmakta. Rivayete göre Almanlar’la görüşmek amaçlı gelen Fransız askerlerine kapı açılmadan önce ufak bir pencere açılarak şu soru sorulur: “Kim/ne var orada” yani Almanca’sı was ist das?. Zamanla bu kelime Fransız askerleri arasında yaygınlaşır ve bu küçük pencereyi tasvir etmek için kullanılmaya başlar. Bu Almanca asıllı kelime de Türkçe’ye, Fransızca’dan gelen birçok kelimeyle birlikte – adeta kavimler göçüyle taşınmışçasına – hudutlarımıza gelir, dilimize yerleşir.

Bağnaz

Bağnaz kelimesi Almanca’daki Banause kelimesinden gelir ve Almanca’daki anlamı kültür, sanat, bilim gibi beşeri ilimlerden nasibini alamamış, yoksun insan anlamına gelir. Türkçe’de ise dar görüşlü ve tutucu anlamı kazanmıştır.

Daniska

1871-1921 yılları arasında Alman himayesine girmiş Polonya şehridir Danzig. Türkçe’de ise sıfat özelliği kazanır ve „en iyisi, en güzeli“ anlamlarında kullanılır. Yine bir rivayete göre, zamanında Almanya ticari malları Danzig üzerinden gelirse Danzig damgası vurulurmuş. Danzig damgası, zamanla yüksek kaliteli mallarla özdeşleştirilmiş ve halk dilinde daniska olarak yerleşmiş.

Şinitzel

Schnitzel‘i sanırım açıklama gerektirmeyen bir kelime. Almanca’dan ödünç alınan kelime, orijinal anlamını korumuştur. Guten Appetit!

Bitter

Bitter kelimesi Almanca’da acı anlamına gelen bir kelimedir. Yaşanan acı olayları tasvir etmede de kullanılır. Biz sadece çikolatasıyla ilgileniyoruz 🙂

Şalter

Schalten kelimesi aldığı edata göre açma ve kapama kelimelerinin türlerini oluşturur. Türkçe’deki kullanımı belli büyüklükteki elektrik düğmesi şeklinde.

Röntgen

Alman bilim insanı Wilhelm Röntgen’in icadı da dilimizde diğer icatlar gibi özünü kaybetmeden yerini almıştır.

Şnorkel

Almanca “Schnorchel” – hava borusu anlamına gelir ve dalış ekipmanlarını ifade eder. Almanca’da şnorkelle dalma schnorcheln demektir.

Otoban

Konu arabayla ilgili olunca, Autobahn kelimesinin Almanca’dan geliyor olması bizi şaşırtmıyor.

Revir

Revier kelimesinin Almanca’da kullanım alanı çok geniş ve genel olarak bölge anlamına gelir. Biz sadece belli binalarda, mekanlarda hastalar için ayrılmış özel bölüm olarak kullanıyoruz.

Şilep

Almanca’da schleppen eyleminden gelip; römorkör ya da çekici gemi anlamında kullanılsa da; Türkçe’de şilep, yük gemisi anlamında kullanılmaktadır.

Tonmayster

Almanca ve Türkçe yazıldığı gibi okunur diyenlere biz de „neye göre, kime göre?“ diyoruz. Zira bakınız, teoride olanın pratiğe geçemeyişinin en güzel kanıtı. Müzik ve ses kaydı işlerinin kalitesini sağlayan insandır Tonmeister.

Lümpen

Kelimenin Almanca’sı olan Lumpen; yırtık, eski bez parçası, paçavra anlamında kullanılsa da Türkçe’de sosyal sınıflama amacıyla; ahlaki değerlerden yoksun, eğitimsiz, kültürsüz gibi sıfatlarla açıklanabilen mecazi bir kelime olarak kullanılır.

Filinta

Flinte, esasen tüfekten daha kısa, elde taşınabilir ateşli bir silah. Ama Türkçe’ye geçiş yaparken biz ona katma değer vergimizi de eklemişiz. Zira filinta Türkçe’de aynı zamanda yakışıklı erkeği betimlemek için kullanılan bir kelimeye dönüşmüş.

Mavzer

Mauser, kurucusu Wilhelm von Mauser‘ın adını alan Alman tüfek üreticisi bir firma. Bu markanın çatısı altında birçok farklı model olsa da biz mavzeri dakikada ortalama altı mermi atabilen bir modelini belirtmek için kullanıyoruz.

Yeni Keşifler ve Almanca’nın Etkisi

Türkçe’de kullanılan Almanca kelimeler listesinde yaklaşık 100 kadar kelimenin olduğu tahmin edilmektedir. Günlük hayatta fark etmeden kullandığımız bu kelimeler, tarih boyunca kültürel etkileşimlerin dilimize kazandırdığı zenginliklerden yalnızca birkaçı.

Almanca’dan gelen bazı diğer kelimelere örnekler:

• Pantolon (Pantalon kelimesinin etkisiyle değişmiş bir form)
• Manivela (el kolu, Almanca’dan ödünç alınmış)
• Ampul (elektrik aydınlatma cihazı)

Dilimizdeki bu zenginlik, kültürler arası bağların ve tarihsel süreçlerin bir yansımasıdır.

Auf Wiedersehen!

Almanya – Türkiye Arasında Para Transferi

Almanca- Türkçe arasında dil bağlantısını çözdüğümüze göre, Almanya-Türkiye arası para transferinden de bahsedebiliriz. Almanca pratiği için Almanya’ya gitmeyi planlıyorsanız, yapacağınız ödemelerle ilgili TransferGo yanınızda! Türkiye’den Almanya’ya para gönderimi ya da sonrasında Almanya’da Türkiye’ye para göndermek için gönül rahatlığıyla TransferGo’yu kullanabilirsiniz. Hızlı, güvenilir ve düşük maliyetli transferler için TransferGo’ya güvenin! TransferGo’ya kayıt olun ve ilk 2 para transferinizi ücretsiz gerçekleştirin!